តើកម្លាំង​ម៉ាញេទិច​អ្វីដែលខ្លាំង​ជាងគេ នៅក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​យើងនេះ?

0

(ភ្នំពេញ)៖ ប្រិយមិត្តអ្នកតាមដាន​ទាំងអស់គ្នាប្រាកដ​ជាគិតថា ព្រះអាទិត្យពិតជាខ្លាំងក្លា​លើសពីអ្វីដែលយើង​បានដឹងពីមុនមក ហើយភពនានា​នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ គឺគ្រាន់តែ​ជាកូនៗដែលត្រូវ​ព្រះអាទិត្យបង្កើតឡើងប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាមិន​ប្រាកដថា ព្រះអាទិត្យ​ដែល​មានទំហំធំ​ជាងភពផែនដីដល់ទៅជាង ១.៣លានដងនេះ ខ្លាំងក្លាគ្រប់តែ​ចំណុចនោះ​ឡើយ។ ដូច្នេះបើ​យើង​​និយាយពីដែន​ម៉ាញេទិចវិញ តើវត្ថុមួយណាក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យនេះ ដែលមានកម្លាំងម៉ាញេទិច​ខ្លាំងក្លាជាងគេបំផុតនោះ?

ជាការពិតតាម​រយៈការសិក្សារបស់ក្រុមអ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ នារយៈពេលប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ​នេះ ភពភាគច្រើន​នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ សុទ្ធតែមានដែន​ម៉ាញេទិចរៀងៗខ្លួន គ្រាន់តែ​ខ្លះខ្លាំង និងខ្លះទៀតខ្សោយ​ប៉ុណ្ណោះ លើកលែង​តែភពពុធ ដែលនៅកៀក​​ព្រះអាទិត្យ​បំផុត និង​គ្មានបរិយាកាស នោះវាមិនមាន​ដែនម៉ាញេទិច​ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់​នោះឡើយ។

ដែនម៉ាញេទិច គឺមានលក្ខណៈខុសអំពីកម្លាំងទំនាញផែនដី ព្រោះដែនម៉ាញេទិច (Magneticfield) គឺ​សំដៅ​ទៅលើ​អំណាច​ថាមពល (មិនអាច​មើលឃើញ) ចេញពី​ស្នូល​របស់​ផែនដី ជះ​ទៅកាន់​ទី​អវកាស​ជុំវិញ​ផែនដី។ ដែន ឬ​កម្លាំង​ម៉ាញេ​ទិច មានអំណាច​ចំនួន​ពីរ​នោះ​គឺ ១. ស្រូប​វត្ថុ​ពីរ​ឲ្យ​ចូលគ្នា និង ២. ច្រាន​វត្ថុ​ពី​ឲ្យ​ចេញពី​គ្នា។ ឥរិយាបទ​នៃ​ដែនម៉ាញេទិច ក៏​រង​ឥទ្ធិពល​ដោយ​ចលនា​ប្រែប្រួល នៃ​ថាមពល​អេ​ឡិច​ត្រុ​ង​នៅក្នុង​វត្ថុនីមួយៗផងដែរ ប៉ុន្តែ​ចំណុច​នេះ​វា​មិនមែន​មានន័យ ដូច​ទៅនឹង​ដែន​ទំនាញ និង​កម្លាំង​ទំនាញ​នោះឡើយ។

ដែនម៉ាញេទិច​របស់ភពផែនដី ពិតជាខ្លាំងក្លាមែន​បើធៀបនឹងទំហំរបស់ផែនដី ប៉ុន្តែយើង​ប្រៀបធៀបទៅ​នឹងដែនម៉ាញេទិច​នៃភពព្រហស្បតិ៍ សៅរ៍ អ៊ុយរ៉ាណុស និងណិបទូន ផែនដីពិតជាខ្សោយ​ខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែភាពចម្លែក និងអស្ចារ្យបំផុត​មួយនោះ គឺដែនម៉ាញេទិច​នៃភពព្រហស្បតិ៍ ដែលជាភពយក្សឧស្ម័នលេខ ១ ក្នុងចំណោមភពនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ និងជាវត្ថុដែលមានដែនម៉ាញេទិចខ្លាំងជាងព្រះអាទិត្យទៅទៀត នៅក្នុងប្រព័ន្ធទាំងមូល។

ហេតុអ្វីបាន​ជាភពព្រហស្បតិ៍ខ្លាំងក្លា​បែបនេះ? ភពព្រហស្បតិ៍មាន​ទំហំតូចជាងព្រះអាទិត្យ​ដោយមុខកាត់​ព្រះអាទិត្យវែងជាភពព្រហស្បតិ៍ ១០ ដងឯណោះ។ ភពព្រហស្បតិ៍​ពេល​ខ្លះមិនត្រូវបានចាត់​ទុកជាភពនោះឡើយ តែវាត្រូវបានចាត់ទុក​ជាផ្កាយភ្លោះ ហើយបើវាមាន​ចំហេះដូចព្រះអាទិត្យ នោះប្រព័ន្ធរបស់យើងនឹង​ក្លាយជាប្រព័ន្ធផ្កាយ​ភ្លោះជាមិនខាន។ បន្ថែមពីនេះ​ទៀត​ភពព្រហស្បិ៍មានស្នូលជាវត្ថុរឹង ដែលអាចមាន​ទំហំធំជាងផែនដី ១០ ទៅ ២០ដង​ផងដែរ។

ជាងនេះទៅទៀត ការដែលភព​ព្រហស្បតិ៍វិលជុំវិញខ្លួនឯងក្នុង​ល្បឿនដ៏លឿន (៩.៨ម៉ោង​ក្នុងមួយថ្ងៃ​នៃពេល​វេលាផែនដី) គឺជាកត្តាចម្បង​ដែលធ្វើកម្លាំងម៉ាញេទិច ដែលផលិត​ចេញពីស្នូល​របស់វា ខ្លាំងក្លា​ជាងព្រះអាទិត្យ ដោយវាអាចបំបែក​អ្វីគ្រប់យ៉ាង​ទាំងអស់​ដែលតំរង់ទៅ​កៀកខ្លួនវា ឧទាហរណ៍ដូចជាអាចម៍​ផ្កាយ Shoemaker Levy 9 ដែលមាន​មុខកាត់រហូត​ដល់ ៤គីឡូម៉ែត្រ មួយដុំត្រូវបានកម្លាំងម៉ាញេទិចនៃភពព្រហស្បតិ៍ បំណែកទៅជា ២១បំណែក មុននឹងធ្លាក់ស្រោចលើភពព្រហស្បតិ៍កាលពី​ឆ្នាំ១៩៩៣។

ដូច្នេះវត្ថុដែលមាន​កម្លាំងម៉ាញេទិចខ្លាំង​ជាងគេ​ នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ គឺភព​ព្រហស្បតិ៍។ ព្រះអាទិត្យមាន​កម្លាំងម៉ាញេទិចខ្លាំង​ជាងផែនដីតែ ១២,០០០ដងប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែភព​ព្រហស្បតិ៍​វិញ គឺរហូតដល់​ទៅ ២០,០០០ដង ខ្លាំងជាងផែនដីយើង (កម្លាំង​ម៉ាញេទិចផែនដី លាតសន្ធឹង​ក្នុងរយៈចម្ងាយ​ជាង ៦០០,០០០គីឡូម៉ែត្រ​ពីផែនដី)។ ទោះបីជា​បែបនេះក្តី វិសាលភាព​នៃកម្លាំងម៉ាញេទិច​​របស់​ព្រះអាទិត្យ នៅតែខ្លាំង​ជាងគេ​ដដែល ដោយវា​អាចអូសទាញ​ភពទាំងឡាយ រួមទាំងភព​ព្រហស្បតិ៍​ឲ្យគោចរជុំវិញ​ខ្លួនវាបាននៅក្នុងគន្លង​ដ៏ត្រឹមត្រូវ៕ (ប្រភព: Wikipedia, Science Today, and Space.com)

ចែករំលែក